Bộ Y tế ban hành tài liệu hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh sởi mới nhất

27/03/2025 - 10:20

A A^- A⁺

Ngày 26/3, Bộ Y tế đã có quyết định về việc ban hành tài liệu chuyên môn hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh sởi. Tại hướng dẫn này có một số điểm mới, trong đó có xét nghiệm, phân cấp điều trị…

Bác sỹ thăm, khám cho bệnh nhi bị sởi phải thở oxy do biến chứng viêm phổi nặng. Ảnh: Nguyên Dung/TTXVN

Quyết định do Giáo sư, Tiến sỹ Trần Văn Thuấn - Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia ký, nêu rõ: Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính, lây lan mạnh do virus sởi gây ra, bệnh có thể gây các biến chứng nặng dẫn đến tử vong, bệnh thường gặp ở trẻ dưới 3 tuổi, người lớn chưa tiêm hoặc tiêm phòng không đầy đủ cũng có nguy cơ mắc.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), virus sởi được phân thành 8 nhóm (A-H) và 23 kiểu gen, hỗ trợ theo dõi sự lây lan dịch bệnh. Sởi lây qua đường không khí, giọt bắn hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết hô hấp. Các triệu chứng điển hình bao gồm sốt, viêm long đường hô hấp, viêm kết mạc và phát ban. Bệnh có thể gây biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, viêm não, viêm tai giữa, viêm loét giác mạc hoặc tiêu chảy, thậm chí tử vong.

Chẩn đoán bệnh sởi thường dựa vào xét nghiệm kháng thể IgM, trong đó 50-70% trường hợp dương tính ngay từ ngày đầu phát ban và đạt 100% sau 3 ngày phát ban.

Trong hướng dẫn, Bộ Y tế nêu rõ: Vaccine sởi có hiệu quả phòng bệnh cao, phần lớn trẻ bệnh sởi là chưa tiêm phòng vaccine sởi. Mặc dù đã có vaccine phòng bệnh, nhưng tỷ lệ mắc sởi hiện nay tại Việt Nam cũng như trên thế giới vẫn được Tổ chức y tế thế giới (WHO) quan tâm, tiếp tục coi là vấn đề y tế toàn cầu.

Diễn biến lâm sàng thể điển hình của sởi thể hiện qua 4 giai đoạn: Giai đoạn ủ bệnh: từ 7 đến 21 ngày (trung bình 10 ngày), triệu chứng xuất hiện sau khi phơi nhiễm 10-14 ngày.

Giai đoạn khởi phát (giai đoạn viêm long): trong 2 - 4 ngày. Trong giai đoạn này, người bệnh sốt cao, viêm long đường hô hấp trên (ho, chảy mũi) và viêm kết mạc. Có thể thấy hạt Koplik là các hạt nhỏ có kích thước 0,5 - 1 mm màu trắng/xám có quầng ban đỏ nổi gồ lên trên bề mặt niêm mạc má (phía trong miệng, ngang răng hàm trên). Hạt Koplik thường xuất hiện một ngày trước phát ban và tồn tại 2 - 3 ngày sau khi ban xuất hiện.

Giai đoạn toàn phát: Kéo dài 2 - 5 ngày. Thường sau khi sốt cao 3 - 4 ngày người bệnh bắt đầu phát ban dạng dát sẩn, khi căng da thì ban biến mất, xuất hiện từ sau tai, sau gáy, trán, mặt, cổ dần lan đến thân mình và tứ chi, cả ở lòng bàn tay và gan bàn chân. Ban có thể hợp lại đặc biệt là ở vùng mặt và thân mình. Khi ban mọc hết toàn thân thì thân nhiệt giảm dần.

Giai đoạn hồi phục: Ban nhạt màu dần rồi sang màu xám, bong vảy phấn sẫm màu, để lại vết thâm vằn da hổ và biến mất theo thứ tự như khi xuất hiện. Nếu không xuất hiện biến chứng thì bệnh tự khỏi. Có thể có ho kéo dài 1 - 2 tuần sau khi hết ban.

Yếu tố nguy cơ bệnh diễn tiến nặng của bệnh sởi gồm: Trẻ dưới 12 tháng, người chưa tiêm phòng vaccine hoặc tiêm không đầy đủ, người suy giảm miễn dịch bẩm sinh hoặc mắc phải, người có bệnh nền nặng, người suy dinh dưỡng nặng, người thiếu vitamin A, phụ nữ mang thai.

Tài liệu cũng hướng dẫn việc làm xét nghiệm lại luôn sau 72 giờ nếu nghi ngờ mắc bệnh sởi, gồm: Xét nghiệm huyết thanh học: Xét nghiệm IgM từ ngày thứ 3 sau khi phát ban. Nếu xét nghiệm IgM sởi âm tính mà triệu chứng lâm sàng vẫn nghi ngờ sởi thì có thể làm lại lần 2 sau 72 giờ, hoặc chỉ định PCR sởi qua bệnh phẩm dịch tỵ hầu.

Xét nghiệm PCR phát hiện virus sởi: Chỉ định sớm trong giai đoạn viêm long hoặc trong 72 giờ đầu từ khi phát ban; Phân lập virus từ máu và dịch mũi họng trong giai đoạn sớm của bệnh.

Theo Tiến sỹ, bác sỹ Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế), hướng dẫn điều trị này tập trung vào xét nghiệm chẩn đoán, so với lần trước có bổ sung thêm: "Nếu xét nghiệm IgM sởi âm tính mà triệu chứng lâm sàng vẫn nghi ngờ sởi thì có thể làm lại lần 2 sau 72 giờ, hoặc chỉ định PCR Sởi qua bệnh phẩm dịch tỵ hầu"; Hay "Phân lập virus từ máu và dịch mũi họng trong giai đoạn sớm của bệnh". Nếu như trước kia chúng ta để muộn mới làm, bây giờ nếu nghi ngờ và có nguy cơ cao thì thực hiện luôn"- Tiến sỹ, bác sỹ Hà Anh Đức cho biết.

Về điều trị sởi, hướng dẫn của Bộ Y tế nêu rõ, nếu là sởi không biến chứng, có thể điều trị ngoại trú; Cách ly ca bệnh tại nhà: nằm phòng riêng, hạn chế tiếp xúc, đeo khẩu trang thường xuyên; Uống vitamin A liều cao: tất cả trẻ bị sởi với hai liều cách nhau 24 giờ. Nếu có dấu hiệu thiếu vitamin A hoặc suy dinh dưỡng nặng, bổ sung liều thứ ba sau 4-6 tuần.

Bổ sung vitamin A cho người lớn: Dựa trên bằng chứng từ nghiên cứu ở trẻ em và lý thuyết về lợi ích của bổ sung vitamin A, có khả năng vitamin A cũng có giá trị trong điều trị bệnh sởi ở người lớn, đặc biệt là ở những nhóm quần thể có nguy cơ thiếu hụt vitamin A.

Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản nghi ngờ thiếu vitamin A chỉ nên được điều trị với liều thấp nhưng thường xuyên hơn để tránh nguy cơ gây quái thai, liều khuyến nghị: vitamin A đường uống: 5.000 UI/ngày, trong ít nhất 4 tuần. Cân nhắc dùng vitamin A ở phụ nữ có thai khi có biểu hiện thiếu vitamin A (biểu hiện quáng gà hay định lượng nồng độ Retinol thấp).

Trong hướng dẫn chẩn đoán và điều trị cập nhật bệnh sởi lần này có điểm mới nữa đó là phân cấp chi tiết cho các đơn vị, tất cả các cơ sở y tế theo các cấp chuyên môn đều có thể tham gia việc thu dung, điều trị và chuyển tuyến.

Theo đó, phân cấp điều trị như sau: Trạm y tế xã và phòng khám tư nhân: Khám và điều trị ngoại trú người bệnh sởi không biến chứng. Chuyển tuyến đối với bệnh sởi có biến chứng hoặc có suy giảm miễn dịch hoặc có bệnh nền nặng.

Bệnh viện huyện, bệnh viện tư nhân: Khám và điều trị người bệnh sởi không có biến chứng và bệnh sởi có biến chứng; Chuyển cấp điều trị đối với người bệnh sởi có biến chứng viêm phổi cần thở oxy, viêm não, nhiễm khuẩn huyết hoặc có suy giảm miễn dịch hoặc có bệnh nền nặng.

Bệnh viện đa khoa tỉnh, đa khoa khu vực, bệnh viện chuyên khoa Nhiễm hoặc Nhi: Khám và điều trị người bệnh sởi không có biến chứng và bệnh sởi có biến chứng; Hội chẩn, hướng dẫn tuyến trước điều trị các trường hợp nặng hoặc khó điều trị.

Trong cập nhật hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh sởi còn bổ sung vấn đề chăm sóc điều dưỡng quản lý người bệnh chú ý cách ly dài đối với người suy giảm miễn dịch, phòng bệnh bằng vaccine, Immunoglobulin dự phòng sau phơi nhiễm…

Theo TTXVN

Về trang trước Gửi email In trang

Các bài viết khác

Xem thêm

Mang Tết đến sớm với đồng bào vùng cao biên giới Thanh Hóa

04/02/2026

Với tinh thần “tương thân tương ái”, ngày 29/1/2026, Đoàn công tác Viện Phát triển văn hóa và chăm sóc sức khỏe cộng đồng đã tổ chức chương trình “Xuân ấm áp – Tết sẻ chia” trao quà từ thiện nhằm hỗ trợ, động viên các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn xã biên giới Na Mèo, tỉnh Thanh Hóa.

Doanh nhân Hoàng Thị Hằng: Bàn tay vàng chăm sóc sức khỏe cộng đồng

20/01/2026

Trong dòng chảy phát triển của xã hội hiện đại, đội ngũ doanh nhân không chỉ giữ vai trò kiến tạo giá trị kinh tế mà ngày càng được kỳ vọng trở thành lực lượng tiên phong trong các hoạt động vì cộng đồng. Hành trình của Doanh nhân Hoàng Thị Hằng – Giám đốc Trung tâm Văn hóa Chăm sóc sức khỏe & Sắc đẹp, Chủ tịch Công ty Cổ phần đầu tư Tiến Đức, Giám đốc Công ty CPTM SNK TRUEHEAL GROUP là một minh chứng rõ nét cho sự chuyển dịch đó: từ nỗ lực vượt lên nghịch cảnh cá nhân đến việc đảm nhận sứ mệnh xã hội gắn với sức khỏe và chất lượng sống của người dân.

Nhà giáo Đặng Thị Ngọc Bích: Nữ Hiệu trưởng thầm lặng gieo chữ, ươm mầm tương lai

19/01/2026

Trách nhiệm, tận tâm với nghề, hết lòng vì sự nghiệp đổi mới giáo dục và đồng cảm, sẻ chia với những hoàn cảnh khó khăn là điều khiến đồng nghiệp, học sinh và cả phụ huynh tin yêu, nể phục ở Nhà giáo Đặng Thị Ngọc Bích – Hiệu trưởng Trường TH-THCS-THPT Phan Chu Trinh (phường Dĩ An, tỉnh Bình Dương cũ).

Thầy thuốc Đông y tiêu biểu toàn quốc, Nghệ Nhân, Doanh nhân Nguyễn Văn Nhân: Lương y Tâm Tài Đức

16/01/2026

Với Thầy thuốc Đông y tiêu biểu toàn quốc, Nghệ Nhân, Doanh nhân Nguyễn Văn Nhân, niềm hạnh phúc lớn lao nhất của anh đó chính là được tận mắt chứng kiến những người bệnh của mình hồi phục và sống khỏe mạnh, hạnh phúc từng ngày.

Thầy thuốc Đông y tiêu biểu toàn quốc, Lương y Bùi Quang Hạnh: Người “giữ lại bước đi” cho bệnh nhân xương khớp

15/01/2026

Gần 30 năm lặng thầm cống hiến, Thầy thuốc Đông y tiêu biểu toàn quốc, Lương y Bùi Quang Hạnh ở Quảng Ngãi đã mang lại khả năng vận động và niềm tin sống cho hàng ngàn bệnh nhân xương khớp trên khắp cả nước.

PGS.TS.BS Nguyễn Công Hoàng - Vị đại biểu vì sức khỏe nhân dân

15/01/2026

PGS.TS.Bác sĩ cao cấp Nguyễn Công Hoàng - Đại biểu Quốc hội khóa XV, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Bệnh viện đa khoa Trung ương Thái Nguyên (Thái Nguyên) được nhiều người biết đến là một vị đại biểu hết lòng vì sức khỏe nhân dân. Mỗi ca bệnh khó, mỗi ánh mắt khắc khoải của thân nhân tại bệnh viện đều trở thành những dữ liệu sống động để vị giám đốc ấy mang tới diễn đàn Quốc hội. Ông không chỉ nói bằng ngôn ngữ của một nhà quản lý, mà nói bằng hơi thở của thực tiễn, bằng nỗi đau của những người dân ông tiếp xúc hàng ngày.

TS Hoàng Văn Dung - Trưởng khoa Phẫu thuật chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Thái Nguyên: Đôi bàn tay vàng trong “làng” mổ xương khớp

15/01/2026

Một vết sẹo đẹp, một đôi chân lành chính là cánh cửa giúp bệnh nhân bước qua bóng tối của tai nạn để trở về với ánh sáng cuộc đời - Đó là tâm niệm của TS.BS Hoàng Văn Dung - Trưởng khoa Phẫu thuật chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Thái Nguyên sau hàng chục năm gắn bó với nghề. Với ông, mỗi ca phẫu thuật không chỉ là việc sắp đặt lại những mảnh xương vỡ, mà là hành trình tỉ mẩn khâu lại niềm hy vọng sống cho bệnh nhân.

CÔNG BỐ QUYẾT ĐỊNH BỔ NHIỆM GIÁM ĐỐC CHI NHÁNH VIỆN PHÁT TRIỂN VĂN HÓA VÀ CHĂM SÓC SỨC KHỎE CỘNG ĐỒNG TẠI TP. HỒ CHÍ MINH

15/01/2026

Ngày 8/1/2026, tại Hội trường Nhà khách Văn phòng Quốc hội, Viện Phát triển Văn hóa và Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng đã long trọng tổ chức Lễ công bố Quyết định bổ nhiệm Giám đốc Chi nhánh Viện tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Viện Phát triển văn hoá và chăm sóc sức khoẻ cộng đồng trao quà cho trẻ mồ côi và người có hoàn cảnh khó khăn

13/01/2026

Ngày 10/01/2026, Đoàn công tác Viện Phát triển văn hoá và chăm sóc sức khoẻ cộng đồng đã tổ chức chương trình trao quà thiện nguyện đầy ý nghĩa tại Mái ấm Linh Quang, xã Xuân Phú, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai.